Ekonomski i politički uzroci korupcije u modernom društvu
Goran Marković
publicista, Bjeljina
Rezime: Uzroke korupcije je moguće tražiti u različitim sferama društvenog sistema, ali se oni u osnovi nalaze u prirodi i načinu funkcionisanja ekonomskog i političkog sistema. Institucije i mehanizmi svojinskog monopola u ekonomskoj sferi, odnosno predstavničke demokratije elitističkog tipa u političkoj sferi stvaraju odnose moći koji omogućavaju pojedinim društvenim grupama kontrolu društvenih procesa, što one koriste i za dodatno materijalno bogaćenje i učvršćenje pozicija moći zloupotrebom položaja koji im pripadaju. Korupcija je naročito izražena u društvima koja prolaze kroz proces privatizacije, koji omogućava koncentraciju ekonomske moći u rukama malog broja pripadnika društva, jer se vrši u uslovima čvrste povezanosti centara ekonomske i političke moći. Političke uzroke korupcije treba tražiti u: povezanosti političke elite sa nosiocima ekonomske moći putem finansiranja političkih stranaka; (su)vlasništvu pripadnika političke elite nad privatnim kapitalom; njihovom učešću u dobiti i upravljanju privatnim kompanijama kojima čine usluge dok su na vlasti. Efikasan sistemski okvir za suzbijanje korupcije zahtijeva što ravnomjerniju raspodjelu društvene moći među društvenim grupama, postojanje institucija participativne demokratije i alternativnog civilnog sektora koji ne bi bio elitistički i čiji bi izvori finansiranja i načini djelovanja bili transparentni.
Ključne reči: korupcija, društvena moć, politička elita, privatizacija, civilni sektor, demokratsko odlučivanje. (Nastavak…)
Politička misao Krste Cicvarića
Branko Nadoveza
Institut za noviju istoriju Srbije,
Beograd
Rezime: Novinar i publicista Krsta Cicvarić u svojim političkim spisima bavio se problemom društvenih procesa, organizacijom države i državne vlasti, sindikalizmom i anarhizmom. Pisao je o istaknutim ličnostima iz novije srpske istorije (Skerlić), o srpskim pravnim piscima (Slobodan Jovanović, Živojin Perić) i raznim društvenim problemima svoga doba. Njegovo ideološko opredeljenje kretalo se od anarhizma do socijalizma, ali je često bilo nejasno i protivurečno. Zanimljivo je naročito njegovo razmatranje problema “birokratskog” i “slobodnog” socijalizma, kao i ideja da su demokratija i socijalizam neodvojivi, da se prožimaju. Cicvarić sindikalizam kao vid političkog udruživanja suočava sa političkim partijama. Baveći se problemom nacionalnog oslobođenja Srba, naglašava da je jedini način oslobođenja Srba opšta revolucija. Iako nije dao originalan naučni doprinos, značaj njegovog javnog delovanja je u činjenici da se bavio gotovo svim socijalnim fenomenima svog doba.
Ključne reči: novinar i publicista Krsta Cicvarić, anarhizam, socijalizam, sindikalizam, opšta revolucija, nacionalno oslobođenje Srba. (Nastavak…)