Ples vješala
Marko Vešović književnik, Sarajevo
Veliki broj stihova i pjesama iz Zogovićevih “Prkosnih strofa” (1947.) danas doživljavamo kao umjetnički ugašene, ne uvijek i ne nužno zato što su po sebi rđavi, već stoga što je umrla stvarnost za koju su bili odveć tvrdo prilančeni, što je zauvijek upokojeno sve čemu su bili stavljeni u službu, ali i zato što je jezik u njima odveć često bio prost prenosnik socijalnog ili moralnog stava, lišen moći da raznolika iskustva pjesnikova okupi i stopi u književnu šaru univerzalnijeg smisla. Te pjesme su bile, prije svega, oblik otpora aktualnoj zbilji, i prilog borbi za komunistič ki ideal pravde i jednakosti na zemlji, zato većina njih, van tog otpora i te borbe, ne može postojati: njihov smisao, neodvojiv od vremena u kojem su nastale, nije nam dovoljno čitljiv čak ni u trenucima kad vjerujemo da bi stvar za koju se pjesnik zalaže bila i naša da smo bili njegovi suvremenici. (Nastavak…)
Smrt romana ili pisac na izdisaju
Ljiljana Đurđić književnica, Beograd
NIN-OVA NAGRADA: PATOLOGIJA JEDNE KULTURNE ČINJENICE
Dakle, i posle nove NIN-ove nagrade za roman Pisac izdaleka Vladanu Matijeviću, ostaje na snazi – više nego ikad – ona Isidorina izreka: “Srbi nemaju roman! Sve su to, osim Nečiste krvi, hronike. I tačka.” Utoliko je NIN-ova nagrada baš za roman koliko korisna za pisca i izdavača, toliko kontraproduktivna za književnost samu, ili ono što je od nje ostalo. Treba li, zaista, ponovo da se podsećamo da je pitanje romana civilizacijsko pitanje koliko i književno, i da više od svih drugih žanrova podleže društveno-istorijskim prilikama naroda u kojem nastaje. Svi veliki romani-reke odavno su napisani, i na Zapadu i na Istoku. (Nastavak…)
Neorealizam iliti neonaturalizam sa početka veka
Krsto Perović književnik,
Beograd
Ovaj koloplet sitnih prikaza ispisan je tokom 2001. godine,1 godine koja je bila presudna za ponovno uspostavljanje prevlasti realistič ko-naturalističkog prosedea na srpskoj pripovednoj sceni, nakon decenije u kojoj je dominirala postmoderna, ludička, eksperimentatorska, metaprozna, metafikcionalna, tačnije rečeno, neoavangardna proza.2 Poetički izuzetak u tekstu koji sledi je jedino prikaz knjižice Pisama Adrijani, čiji autor je Goran Jović, a načinjen je jer je Jović daleko najmlađ i među ovde zastupljenim piscima, koji su svi, osim njega (“budućeg pisca”), predstavnici mladog, “novog” i “crnog” talasa, kome dadosmo ovom prilikom dvogubo ime: neorealizam i neonaturalizam (u nastavku teksta koristićemo skraćenicu NEONEO, podrazumevajući nastavke realizam, odnosno, naturalizam). (Nastavak…)
- 1 Prikazi(ći) su izmenjeni i dopunjeni, no te naknadne intervencije su zaista neznatne [↩]
- 2 Više o tome pisano je u prethodnom broju ovog časopisa. [↩]