Rehabilitacija Slobodana Jovanovića (dokumenti)
REHABILITACIJA SLOBODANA JOVANOVIĆA
(DOKUMENTI)
Slobodan Jovanović (1869-1958) bio je pravnik, istoričar, književnik, profesor i rektor Beogradskog univerziteta, potpredsednik i predsednik vlade Kraljevine Jugoslavije u izbeglištvu. Bio je nastavnik na Pravnom fakultetu u Beogradu 43 godine, dopisni član Srpske kraljevske akademije od 1905, a stalni od 1908. Bio je predsednik Srpske kraljevske akademije od 1928. godine, a od 1927. godine i dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu. Bio je šef biroa za štampu pri Vrhovnoj komandi Srpske vojske u Prvom i Drugom balkanskom ratu i Prvom svetskom ratu. Učestvovao je na mirovnoj konferenciji u Parizu 1919. godine. U kraljevsku vladu ušao je 27. marta 1941. godine kao nestranačka ličnost. Od 1941. godine do kraja života živeo je u Londonu. Posle Drugog svetskog rata njegova dela nisu štampana u Jugoslaviji do 1990. godine, kada su objavljena Sabrana dela Slobodana Jovanovića u 12 knjiga.
Slobodanu Jovanoviću je suđeno pred Vojnim većem Vrhovnog suda SFRJ od 10. juna do 15. jula 1946. godine zajedno sa još 23 lica. Uz glavnooptuženog Dražu Mihailovića suđeno je dr Stevanu Moljeviću, dr Mladenu Žujoviću, dr Živku Topaloviću, Đuri Viloviću, Radoslavu Radiću, Slavoljubu Vranješeviću, Milošu Glišiću, prof. Slobodanu Jovanoviću, Božidaru Puriću, dr Momčilu Ninčiću, Petru Živkoviću, Radoju Kneževiću, dr Milanu Gavriloviću, Živanu Kneževiću, Konstantinu Fotiću, Dragomiru Jovanoviću, Tanasiju Diniću, Veliboru Joniću, Đuri Đokiću, Kosti Mošičkom, Bošku Pavloviću, dr Lazaru Markoviću i dr Kosti Kumanudiju. Sudije su bili Mihailo Đorđević (predsednik veća), Milija Laković, Mihailo Jankovivć, Nikola Stanković i Radomir Ilić (sudije) i Todor Popadić (sekretar). Tužilac je bio Miloš Minić kome je pomagao Miloš Jovanović.
Vojno veće Vrhovnog suda SFRJ 15. jula 1946. godine osudilo je Slobodana Jovanovića za krivično delo izdaje i ratnih zločina iz člana 3, 4 i 6 Zakona o krivičnim delima protiv naroda i države. Jovanović je “osuđen na kaznu lišenja slobode sa prinudnim radom od 20 godina, gubitak političkih i pojedinih građanskih prava u trajanju od 10 godina, konfiskaciju celokupne imovine i gubitak državljanstva”.
Šest decenija kasnije, 29. oktobra 2007. godine Okružni sud u Beogradu, u Veću sastavljenom od sudija: Marine Govedarice, predsednika veća, Duška Milenkovića i Dušice Marinković, članova veća, doneo je rešenje o rehabilitaciji Slobodana Jovanovića. Naime, utvrđeno je da je drakonska presuda Slobodanu Jovanoviću Vojnog veće Vrhovnog suda SFRJ od 15. jula 1946. godine ništavna od trenutka njenog donošenja. Ova odluka je doneta na osnovu Zakona o rehabilitaciji koji je Narodna skupština Srbije usvojila 17. aprila 2006. godine. Zahtev za rehabilitaciju podneli su Srpska liberalna stranka, Udruženje pripadnika Jugoslovenske vojske u otadžbini 1941-1945, Udruženje političkih zatvorenika i žrtava komunističkog režima, Udruženje književnika Srbije, Advokatska komora Srbije, Omladina Demokratske stranke Srbije i Nada Tomić-Vuković.
U obrazloženju rešenja Okružnog suda u Beogradu konstatuje se da su u sprovedenom postupku protiv Jovanovića 1946. godine bila pogažena neka od osnovnih prava i temeljni pravni principi kao što su pravo na odbranu i dvostepenost postupka. Posebno se ističe da je »presuda kojom je Slobodan Jovanović osuđen nespojiva sa načelima pravne države i rezultat je postupanja političkog pravosuđa postojećeg u vreme njenog donošenja, o čemu svedoči i jezik i terminologija koji su prilikom njenog pisanja korišćeni, postupak u kome je doneta imao je sve odlike političkog procesa«.