Nacrt Zakona o denacionalizaciji
NACRT ZAKONA O DENACIONALIZACIJI
Predlog
PROGRAM JAVNE RASPRAVE O NACRTU
ZAKONA O DENACIONALIZACIJI
Nacrt Zakona o denacionalizaciji, preliminarno podržan na Vladi Republike Srbije 10. maja 2007. godine, duboko ulazi u sferu ekonomsko-socijalnih i svojinsko-pravnih odnosa tranzicione Srbije, a dotiče i pitanja prava na imovinu, pravičnosti i etike, tako da se njegova dejstva multipliciraju ne samo na obveznike i korisnike denacionalizacije, već i na sve građane, pa i na neke strane državljane. Činjenica da uređuje sistemska i značajna pitanja restitucije nepokretnosti i isplate obeštećenja u najmanje narednih 20 godina, nameće i obavezu da ovaj Nacrt bude široko javno i strukovno razmotren i analiziran.
Početak Javne rasprave predviđen je za 10. oktobar 2007. godine, nakon sednice Odbora za privredu i finansije, posle koje će prečišćen tekst Nacrta zakona biti postavljen na sajt Ministarstva finansija.
Posredstvom štampanih i elektronskih medija biće upućen poziv svim domaćim i stranim fizičkim licima i nekomercijalnim pravnim licima (zadužbinama, fondovima i fondacijama) da svojim sugestijama daju doprinos javnoj raspravi u cilju izrade konačnog teksta Nacrta.
S obzirom na značaj materije koju reguliše pomenuti zakon, tokom javne rasprave se očekuje ogromno interesovanje domaće i strane javnosti. To će nesumnjivo prouzrokovati veliki broj poziva od strane svih vrsta medija, uključujući i one konferencijske prirode.
Predviđeno je da se tokom javne rasprave od strane Ministarstva finansija, u saradnji sa relevantnim organizacijama, organizuju skupovi u formi: okruglih stolova, konsultacija sa pojedinim grupama na koje se Zakon direktno ili indirektno odnosi, medijska prezentacija Zakona i sučeljavanje stavova u vezi sa njegovim rešenjima. Planiran je širok krug učesnika u javnoj raspravi neposredno zainteresovanih za Zakon, kao i učešće predstavnika stručne javnosti sa ciljem da se dođe do ekonomski opravdanog, finansijski održivog i koliko je moguće pravednijeg rešenja za denacionalizaciju u Srbiji. Ministarstvo finansija će sintetizovati i analizirati sve sugestije učesnika u javnoj raspravi kako bi identifikovao one koji mogu doprineti ostvarenju napred navedenog cilja.
Nakon završetka javne rasprave koja je planirana za 09.11.2007. godine, posebna međuresorska radna grupa koju će formirati ministar finansija, razmotriće sve primedbe i sugestije i sačiniti konačni tekst Nacrta zakona o denacionalizaciji koji će biti upućen Vladi na razmatranje u toku novembra 2007. godine.
ZAKON
O DENACIONALIZACIJI
(Nacrt – radna verzija, Beograd, oktobar 2007.)
Glava prva
OSNOVNE ODREDBE
Predmet zakona
Član 1.
(1) Ovim zakonom uređuju se uslovi, način i postupak vraćanja svojine (restitucije) ili obeštećenja za postojeću imovinu koja je na teritoriji Republike Srbije primenom propisa o agrarnoj reformi, nacionalizaciji, sekvestraciji, kao i drugih propisa, radnji i akata, posle 1. januara 1945. godine oduzeta od fizičkih i pravnih lica i bez pravične naknade podržavljena i prenesena u opštenarodnu, državnu, društvenu ili zadružnu svojinu, kao i za postojeću imovinu koja je konfiskovana na osnovu rasističkih propisa, radnji i akata okupatorske vlasti posle 6. aprila 1941. godine (oduzeta imovina).
(2) Ovim zakonom uređuje se i restitucija ili privatizacija gradskog građevinskog zemljišta.
Konfiskovana i eksprorisana imovina
Član 2.
(1) Odredbe ovog zakona primenjuju se i na imovinu koja je konfiskovana, pod uslovom da je pravnosnažnom sudskom odlukom poništena, ukinuta, odnosno preinačena odluka o konfiskaciji.
(2) Odredbe ovog zakona ne odnose se na prenos imovine fizičkih i pravnih lica u opštenarodnu, državnu ili društvenu svojinu primenom propisa o eksproprijaciji, osim ako bivšem vlasniku:
1. nije isplaćena naknada (i kada je odbio da primi) za oduzetu nepokretnosti u vreme eksproprijacije niti je ustupljena druga nepokretnost u svojinu, stanarsko pravo ili drugi oblik najšire pravne vlasti, ili
2. kada se pod eksproprijacijom u stvari sprovodila konfiskacija ili drugi oblik političkog ili kaznenog oduzimanja imovine.
(3) U slučajevima predviđenim u stavu 2, tačkama 1. i 2. ovog člana bivši vlasnik ima pravo na vraćanje oduzete imovine kada je to po odredbama ovog zakona moguće, a kada nije, na obeštećenje za oduzetu imovinu, u skladu sa ovim zakonom.
Načelo prioriteta naturalne restitucije
Član 3.
(1) Predmet denacionalizacije vraća se bivšem vlasniku u svojinu i državinu (naturalna restitucija), a ako to nije moguće u skladu sa ovim zakonom, bivši vlasnik ima pravo na obeštećenje.
(2) Ako vraćanje državine na oduzetoj nepokretnosti nije odmah moguće ili celishodno, bivšem vlasniku vratiće se svojina na oduzetoj stvari a sa držaocem (nevlasnikom) uspostaviće se zakupni odnos, pod tržišnim uslovima ako ovim zakonom nije drugačije uređeno.
Načelo zaštite savesnog sticaoca
Član 4.
Savesni sticalac koji je, nakon podržavljenja stvari, u skladu sa zakonom, stekao pravo svojine, ostaje vlasnik i držalac stvari, i njegova stečena prava ne smeju biti povređena.
Načelo autonomije volje
Član 5.
Obveznik i korisnik restitucije mogu slobodno urediti svoje odnose, i izvan rešenja koje predviđa ovaj zakon, pod uslovom da se time ne nameću obaveze trećim licima ili državi, i ne uspostavlja stanje koje nije u skladu sa Ustavom i zakonima koji uređuju svojinske odnose.
Načelo uvažavanja ličnosti i opšteg interesa
Član 6.
(1) Obeštećenje mora uvažiti dostojanstvo bivšeg vlasnika, ali u ukupnom obimu biti prihvatljiv teret za budžet Republike Srbije.
(2) Obveznici denacionalizacije koji su po ovom zakonu dužni da vrate oduzete stvari mogu da ih sami vrate bivšim vlasnicima, i bez posredovanja državnih organa.
Dužnost hitnosti postupka
Član 7.
Svi organi Republike Srbije, Autonomne pokrajine i lokalne samouprave, sudovi i drugi organi i organizacije, koji u okviru svojih nadležnosti učestvuju u ostvarenju prava na denacionalizaciju (izdavanjem isprava, vođenjem postupaka, upisima prava, pretraživanjem javnih registara, zbirki isprva, arhiva i dr.) dužni su da, u roku od 30 dana od dana podnošenja zahteva, izdaju svu potrebnu dokumentaciju i u hitnom postupku rešavaju sva pitanja vezana za ostvarenje prava uređenih ovim zakonom.
Tumačenje zakona
Član 8.
Prilikom tumačenja ovog zakona, kao i u slučaju da on ne predviđa konkretno rešenje za pojedinačni slučaj, organ nadležan za sprovođenje denacionalizacije doneće odluku na temelju neposredne primene načela iz ovog zakona.
Značenje zakonskih izraza
Član 9.
(1) Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom zakonu imaju sledeće značenje:
Pod propisima iz člana 1. stav 1. ovog zakona podrazumevaju se naročito sledeći zakoni i podzakonski akti:
1. Odluka AVNOJ-a o prelazu u državnu svojinu neprijateljske imovine, održavnoj upravi nad imovinom neprisutnih lica i o sekvestru nad imovinom koju su okupatorske vlasti prisilno otuđile («Službeni list DFJ», br.2/1945);
2. Zakon o agrarnoj reformi i kolonizaciji («Službeni list DFJ», br.64/1945, «Službeni list FNRJ», br. 24/1946, 101/1947, 105/1948,21/1956,55/1957, 10/1965);
3. Zakon o agrarnoj reformi i unutrašnjoj kolonizaciji (“Službeni glasnik NRS”, br. 39/1945, 4/1946);
4. Zakon o agrarnoj reformi i unutrašnjoj kolonizaciji (“Službeni glasnik NRS”, br. 5/1948, 1/1949 i 34/1956);
5. Odluka o ustanovi suda za suđenje zločina i prestupa protiv srpske nacionalne časti (“Službeni glasnik NRS”, br.1/ 1945);
6. Odluka o sudu za suđenje zločina i prestupa protiv srpske nacionalne časti (“Službeni glasnik NRS”, br.3/ 1945);
7. Zakon o suzbijanju nedopuštene spekulacije i privredne sabotaže («Službeni list DFJ», br. 26/1945);
8. Zakon o zabrani izazivanja nacionalne, rasne (plemenske) i verske mržnje i razdora («Službeni list DFJ», br. 36/1945);
9. Zakon o zaštiti i upravljanju narodnom imovinom («Službeni list DFJ»,br. 36/1945);
10. Zakon o konfiskaciji imovine i o izvršenju konfiskacije («Službeni list DFJ», br. 40/1945);
11. Zakon o potvrdi i izmenama i dopunama Zakona o konfiskaciji imovine i o izvršenju konfiskacije («Službeni list FNRJ», br. 61/1946, 74/1946);
12. Zakon o oduzimanju ratne dobiti stečene za vreme neprijateljske okupacije (“Službeni list DFJ”, br.36/1945);
13. Zakon o potvrdi i izmenama i dopunama Zakona o oduzimanju ratne dobiti stečene za vreme neprijateljske okupacije (“Službeni list FNRJ”,br.52/1946);
14. Zakon o državljanstvu (“Službeni list DFJ”, br. 64/1945, “Službeni list FNRJ”, br. 105/1948);
15. Zakon o oduzimanju državljanstva oficirima i podoficirima bivše jugoslovenske vojske, koji neće da se vrate u otadžbinu i pripadnicima vojnih formacija koji su služili okupatoru i odbegli u inostranstvo («Službeni list DFJ», br. 64/1945 i «Službeni list FNRJ», br. 86/1946);
16. Zakon o krivičnim delima protiv naroda i države («Službeni list DFJ»,br. 66/1945 i «Službeni list FNRJ», br. 59/1946, 86/1946);
17. Zakon o suzbijanju nedopuštene trgovine, nedopuštene spekulacije i privredne sabotaže («Službeni list FNRJ», br. 56/1946, 74/1946);
18. Zakon o prelazu u državnu svojinu neprijateljske imovine i o sekvestraciji nad imovinom odsutnih lica («Službeni list FNRJ», br.63/1946, 74/1946);
19. Zakon o postupanju sa imovinom koju su sopstvenici morali napustiti u toku okupacije i imovinom koja im je oduzeta od strane okupatora i njegovih pomagača («Službeni list FNRJ», br. 36/1945);
20. Zakon o potvrdi i izmenama Zakona o postupanju sa imovinom koju su sopstvenici morali napustiti u toku okupacije i imovinom koja im je oduzeta od strane okupatora i njegovih pomagača («Službeni list FNRJ», br.64/1946);
21. Zakon o zaštiti opštenarodne imovine i imovine pod upravom države(«Službeni list FNRJ», br. 86/1946);
22. Zakon o nacionalizaciji privatnih privrednih preduzeća («Službeni list FNRJ», br. 98/1946, 35/1948);
23. 23. Uredba o arondaciji zemljišta poljoprivrednih dobara («Službeni list FNRJ», br. 99/1946);
24. Odluka NKOJ o privremenoj zabrani vraćanja kolonista u njihova ranija mesta življenja («Službeni list DFJ», br. 13/1945);
25. Zakon o postupanju sa napuštenom zemljom kolonista u AKMO («Službeni list NRS», br. 9/1947);
26. Zakon o reviziji dodeljivanja zemlje kolonistima i agrarnim interesentima u AKMO («Službeni list FNRJ», br. 89/1946);
27. Zakon o likvidaciji agrarne reforme vršene do 6. aprila 1941. godine na velikim posedima u Autonomnoj Pokrajini Vojvodini;
28. Osnovni zakon o eksproprijaciji («Službeni list FNRJ», 28/1947):
29. Osnovni zakon o postupanju sa eksproprisanim i konfiskovanim šumskim posedima (“Službeni list FNRJ”, 61/1946);
30. Krivični zakonik («Službeni list FNRJ», br. 13/1951);
31. Zakon o izvršenju kazni, mera bezbednosti i vaspitno-popravnih mera (“Službeni list FNRJ”, br. 47/1951);
32. Uredba o imovinskim odnosima i reorganizaciji seljačke radne zadruge,(«Službeni list FNRJ», br. 14/1953);
33. Zakon o poljoprivrednom zemljišnom fondu opštenarodne imovine i o dodeljivanju zemlje poljoprivrednim organizacijama («Službeni list FNRJ»,br. 22/1953);
34. Zakon o nacionalizaciji najamnih zgrada građevinskog zemljišta («Službeni list FNRJ», br. 52/1958);
35. Osnovni zakon o iskorišćavanju poljoprivrednog zemljišta («Službeni list FNRJ», br. 43/1959 i 53/1962, kao i «Službeni list FNRJ», 10/1965,25/1965 – prečišćen tekst, 12/1967 i 14/1970);
36. Zakon o određivanju građ. zemljišta u gradovima i naseljima gradskog karaktera (Sl. list SFRJ 32/68);
37. Zakon o otkupu privatnih apoteka (Sl. list FNRJ br. 50/1949);
38. Zakon o udruženjima, zborovima i drugim javnim skupovima sa izmenama i dopunama (“Sl. list FNRJ” 65/45, 29/47);
39. Zakon o potvrdi i izmenama i dopunama Zakona o uređenju i delovanju kreditnog sistema (“Sl. List FNRJ br.68, 1946);
40. Uredba o reviziji dozvola za rad i likvidaciji privatnih kreditnih preduzeća (“Sl. List FNRJ br.51/1946);
41. Pravilnik o postupku likvidacije privatnih kreditnih preduzeća (“Sl. List FNRJ br.57/1946).
(2) Pod podržavljenom imovinom se podrazumeva privatna imovina koja je na osnovu propisa o oduzimanju prenesena u opštenarodnu, državnu, društvenu ili zadružnu svojinu.
(3) Pod aktom o podržavljenju se podrazumeva pravni akt koji je imao neposredno dejstvo, kao što je presuda, odluka, rešenje, drugi pravni akt i materijalna radnja državnog organa, kojima je izvršeno podržavljenje imovine, kao i akti i radnje pojedinaca kojima je, prilikom izvršavanja ovlašćenja državnog organa, bila podržavljena imovina na osnovu ništavog pravnog posla, bez pravnog osnova, ili zloupotrebom prava ili političke moći.
(4) Pod korisnikom denacionalizacije se podrazumeva fizičko lice i nekomercijalno pravno lice (fond, zadužbina, fondacija) koje je bilo vlasnik imovine u momentu njenog podržavljenja, kao i njihovi pravni sledbenici.
(5) Pod izuzimanjem građevinskog zemljišta podrazumeva se donošenje pojedinačnog upravnog akta od strane nadležnog organa kojim korisniku prestaje pravo korišćenja na određenom građevinskom zemljištu, a radi privođenja tog zemljišta nameni određenoj planskim aktom.
(6) Pojmovi: objekat, građenje, rekonstrukcija, dogradnja, adaptacija i sanacija, i drugi građevinski pojmovi tumače se i primenjuju u skladu sa propisima koji uređuju izgradnju objekata.
Oblici denacionalizacije
Član 10.
Denacionalizacija se ostvaruje u vidu vraćanja (restitucije) iste ili druge imovine u naturalnom obliku u svojinu ili obeštećenjem (davanje obveznica Republike Srbije ili isplata u novcu) i privatizacijom građevinskog zemljišta, u skladu sa ovim zakonom.
Neuračunavanje primljenog i izgubljena dobit
Član 11.
(1) Naknada koja je u vreme oduzimanja isplaćena korisniku denacionalizacije, ne uzima se u obzir pri utvrđivanju prava na denacionalizaciju, osim ako ovim zakonom nije drugačije određeno.
(2) Ne može se zahtevati vraćanje plodova, niti naknada štete po osnovu izgubljene dobiti zbog nemogućnosti korišćenja, odnosno upravljanja podržavljenom imovinom, kao i po osnovu njenog održavanja u periodu od dana podržavljenja do njene denacionalizacije.
Primena drugih propisa
Član 12.
(1) Na rešavanje pitanja koja nisu uređena ovim zakonom ili propisima donetim radi njegovog izvršenja, primenjuju se odredbe važećih zakona kojima su uređeni stvarnopravni, obligacioni, stambeni i drugi imovinski odnosi, kao i postupci za uređenje tih odnosa.
(2) Prava i obaveze iz ovog zakona ostvaruju se u skladu sa zakonom kojim se uređuje opšti upravni postupak, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.
Troškovi denacionalizacije
Član 13.
Sticanje nepokretnosti, druge imovine i imovinskih prava, odnosno novčane naknade po ovom zakonu ne podleže plaćanju ni jedne vrste poreza, ali se podmiruju troškovi administrativnih i sudskih taksi.
Nesavesno raspolaganje
Član 14.
(1) Svako raspolaganje oduzetom imovinom izvršeno posle 8. juna 2005.godine, kao dana stupanja na snagu Zakona o prijavljivanju i evidentiranju oduzete imovine, smatra se nesavesnim od strane kupca i prodavca, te su oni solidarno odgovorni korisniku denacionalizacije za štetu iz toga proizašlu.
(2) Isto tako, uništavanje, oštećenje i svako drugo svesno umanjenje vrednosti oduzete stvari smatra se nesavesnim raspolaganjem u smislu ovog zakona.
(3) Odredba stava 1. ovog člana ne odnosi se na imovinu prodatu u postupku privatizacije po Zakonu o privatizaciji (“Službeni glasnik RS”, br. 38/2001, 18/2003 i 45/2005).
Skrivanje isprava i druge zloupotrebe
Član 15.
Ukoliko državni organ zloupotrebom odgovornog lica onemogući, odloži ili oteža ostvarenje prava na denacionalizaciju bivšem vlasniku (neizdavanjem, skrivanjem ili uništenjem javnih isprava, sporim ili nesavesnim radom i dr.) mimo redovnog odvijanja posla u organu, država i odgovorno lice su solidarno odgovorni za štetu koja proisteklu iz takvog nesavesnog postupanja, a država ima pravo regresa za isplaćenu štetu od strane odgovornog lica.
[...] Nacrt zakona o denacionalizaciji [...]
Kakve su mogućnosti i pravni aspekti problema da donošenje zakona o denacionalizaciji prati kodifikacija imovinskog prava ili bar donosenje Zakonika o svojijni u Srbiji
Ja sam prijavio 2006 godine oduzeto imanje prema dokumentima sta sam imao u to doba.Ovo imanje je nasledila moja pokojna mama udova Dajc Vilima rodjena Adam Ana,sa sudskim putem godine 1946/1947 od tada sam primio POTVRDU od Republicke direkcije da su primili za evidentiranje imovine 14.aprila 2006 godine,podpisan od gosp.Milica Djordjevica.Od tada nista ne zam sta da se radi za povratak imovine od moje mame.
Mnogo bih se zahvalio ako bi ste mi javili stanje mog akta kod vas.
Hvala unapred
Ervin Deutsch 8.06.2011