Istorijski značaj Zakona o rehabilitaciji
Autor: Milan Parivodić,
bivši ministar u vladi Srbije
Na sednici Vlade Republike Srbije od 24. novembra 2005.g. usvojen je Nacrt Zakona o rehabilitaciji i upućen Narodnoj skupštini na usvajanje.
Nacrtom Zakona o rehabilitaciji uređuje se sudski postupak rehabilitacije, tj. vraćanja građanskog ugleda svim licima koja su, sa ili bez sudske ili administrativne odluke, bila žrtve političkog progona u periodu od 6. aprila 1941. godine do dana stupanja na snagu Zakona o rehabilitaciji.
Nacrt predviđa da svako zainteresovano lice može podneti okružnom sudu zahtev za rehabilitaciju žrtve političkog progona bilo kada, jer pravo na zahtev ne zastareva.
Pozitivnim sudskim rešenjem o rehabilitaciji utvrđuje se da je odluka doneta protiv rehabilitovanog lica ništava, i sve njene pravne posledice ništave, uključujući i konfiskaciju imovine, i to od trenutka donošenja te odluke. Rehabilitovano lice smatra se neosuđivanim.
Kada je žrtva političkog progona stradala bez sudske ili administrativne odluke, npr. streljanjem bez suđenja, sudskim rešenjem se utvrđuje da je žrtva bila progonjena iz političkih razloga, te se rehabilituje vraćanjem građanskog dostojanstva.
Nacrt Zakona o rehabilitaciji ima životni značaj za utvrđivanje istorijske istine srpskog naroda u periodu od 60 godina dvadesetog veka.
Životno je značajan jer afirmiše istorijsko pomirenje među Srbima širom sveta, i među svim građanima Srbije, i postavlja temelje ponovnog moralnog ujedinjenja, koje je uslov uspešnije budućnosti.
Nacrtom se reafirmiše ideja istine, time i moralnog društva u Srbiji, kao i ljudsko pravo na dostojanstvo i pravo na imovinu, makar i posmrtno.
Zakonom o rehabilitaciji nastojimo da se, nažalost naknadno, često i prekasno, zahvalimo onim ljudima koji su imali hrabrosti i osećaj lične odgovornosti da dignu svoj glas protiv komunističke diktature, nasilja i rušenja osnovnih vrednosti savremene civilizacije, kao sto su pravo na život i slobodu kretanja, sloboda govora i štampe, pravo na političko udruživanje, pravo na preduzetništvo i imovinu, i druga osnovna prava čoveka. Gradeći danas novu demokratsku Srbiju, osećamo koliko je teže i dugotrajnije utvrđivati ove vrednosti nego što je ih je bilo rušiti.
Ovaj zakon nije selektivan u pogledu rehabilitacije; pravo na priznanje građanskog dostojanstva ima svaka politička žrtva, ma sa koje strane političkog spektra dolazila u vreme progona.
Zbog toga smatram da je Nacrt Zakona o rehabilitaciji od istorijskog značaja.