Dragoljub Ignjatović (istaknuti srpski pesnik i književnik)
Vladimir Marković
Istaknut, darovit pesnik i književnik Dragoljub S. Ignjatović rođen je 1936. godine. Premda je duže vreme izvan javne, naročito političke scene, decenijama je bio glavni ideolog i ujedno neformalni predvodnik beogradsko-srpsko-jugoslovenske (opozicione) ul- tralevice. S tih, u osnovi istih pozicija, bio je i ostao istaknuti, dosledan, originalan, oštar kritičar svih domaćih, državnih i društveno-političkih režima i sistema, počev od brozovskog, pa nadalje. Ali, pođimo redom.
Nakon završenog Filozofskog fakulteta (odsek književnosti i jezici), po- loženog profesorskog ispita i regulisane vojne obaveze, Dragoljub Ignjato-vić kao profesor srpskog (srpskohrvat- skog) jezika, radio je u osnovnoj školi dve godine; prve godine honorarno, a druge je zamenjivao odsutnog nastavnika. Od 1964. do 1968. godine zaposlen je na mestu profesora književnosti u srednjoj školi – jednoj beograd- skoj gimnaziji. Tada, usled novonasta- lih i rastućih političkih pritisaka, daje otkaz na ovo radno mesto. To, naravno, ima i te kakve direktne veze s njegovim sve češćim i žešćim kritikama vla- sti, te otvorenom podrškom koju je pru- žao pobunjenim beogradskim studentima juna 1968. godine i kasnije. Zatim je oko dve godine bio bez posla. Potom se zaposlio kao naučni radnik – magistar književnosti i ekspert za dva strana jezika: ruski i francuski, u beogradskom Institutu za književnost i ume- tnost, odakle je 1996. godine otišao u starosnu penziju.
Od 1962. do 1969. godine Dragoljub S. Ignjatović je bio član redakcije beogradskih “Književnih novina”, glasila Udruženja književnika Srbije (UKS). Krajem te godine, grupa od 5-6 članova redakcije, među kojima je bio i on, iz principijelnih razloga podnosi ostavku. Povodom poznatog slučaja pesnika Gojka Đoga, Ignjatović 1981. godine istupa i iz članstva u UKS. Tom pri- likom je Zoranu Gluščeviću, tadašnjem predsedniku UKS, uputio znamenito protestno-kritički intonirano otvoreno pismo, koje objavljuje londonska mesečna revija “Naša reč” (“Our word”) na našem jeziku.
Uglavnom, tih godina (dokle je bio član redakcije “Književnih novina”), Ignjatović ponajviše baš u njima, ali i u “Savremeniku”, “Književnoj kritici”, te u još nekim beogradskim listovima i časopisima, pored mnoštva članaka, pesama i prevoda, objavljuje i oko 200 prikaza knjiga poezije i (umetničke) proze domaćih i inostranih autora koje su tada štampane u SFRJ. Objavljeno mu je, od 1963, i dvadesetak predgovora i pogovora u knjigama drugih pisaca i pesnika. Tu bih, ilustracije radi, izdvojio zbirku “Indijanska polja”, čiji je autor poznati južnoamerički (ekvadorski) pesnik Horhe i Kasa; roman ruskog velikana Maksima Gorkog “Gra- dić Okurov”, kao i pogovor za roman (takođe) ruskog pisca Koroljenka “Slepi muzičar”.
Ovaj vrsni autor do sada je objavio četiri samostalne zbirke pesama: “Os- vajači” (1966), “Lađe i lomače” (1970), “Soneti i katreni” (1982) i “Svetkovine” 1988. godine. Godine 1986. objavljuje i zapaženo prozno naučno-dokumentarno delo “Spomen na Ruvarca (studije i građa za istoriju)”, u izdanju Instituta za književnost i umetnost. Ista institucija 1992. godine publikuje i knjigu (razgovora) Dragoljuba Ignjatovića “Sa piscima i piscima međuratnim”, čiji naziv dosta govori i sam za sebe. Radi se o domaćim proznim i poetskim piscima, a od poznatijih tu su: Radovan Zogović, Eli Finci, Tanasije Mladenović, Erih Koš… Sa svima – s nekima i decenijama ranije – razgovarao je D. Ignjatović i to odmah stavio na papir, da se ne zaboravi…
Pored navedenog, Dragoljub Ignjatović je dugo i uspešno sastavljao i značajne naučne studije iz oblasti književnosti, istorije umetnosti i slično, koje su objavljivane po časopisima, zbornicima, kao separati… Dugo, naročito tokom poslednje decenije, ovaj naš pesnik i književnik permanentno je gotovo u potpunoj medijskoj blokadi – pre svega iz represivnih, političkih razloga. Gotovo jedini izuzetak u tom pogledu (bile) su “Književne novine” to- kom 2003. i do decembra 2004. godine, tj., dok je urednik bio Predrag R. Dragić-Kijuk. Tada je D. Ignjatović u svojoj rubrici “Ogledi o suštinama” redovno publikovao svoje lepe i poučne ese- je, iskazane uglavnom “ezopovskim” jezikom. Štampao je i dva svoja poduža prevoda – po jedan iz ruske i francuske štampe, političkog karaktera. Me- đutim, od decembra 2004. godine, paralelno s promenom redakcije, ni tamo – više (nikad) ništa.
Dragoljub Ignjatović ima i pet knji- ga (literarnih radova) u rukopisu, za koje traži – čeka izdavača. To su:
1. “Prozne balade”, pesme u prozi;
2. Zbirku pesama “Dnevničke pesme” – pisano iz dana u dan tokom NATO bombardovanja Srbije, mart-jun 1999. godine;
3. Prozni dnevnik “Iz dana u dan”, o događajima (kod nas) tokom 1990-2000. godine;
4. Studiju o našim (Srbima-Hrvatima) istaknutim pesnicima između dva rata – I i II svetskog: “Umetnost u književnosti” i
5.“Ogledi o suštinama”
Drugi pisci
o Dragoljubu Ignjatoviću
Milo Gligorijević u umetničko-proznoj knjizi Slučajna istorija (Beograd, 1988), u glavi: “Bura u Beogradu”, odeljak III: “Rasplet političke dra- me” (u redakciji “KN”, 1969), str. 104-106, uzgred, sa simpatijom i razumevanjem, sažeto prati – izlaže (i) književ-nu, političku i životnu sudbinu Drago- ljuba S. Ignjatovića od 1968. do 1974. godine; odnosno suđenja za (politički) verbalni delikt. Da se, najkraće, podsetimo: D. Ignjatović je tada, po navedenom osnovu, u Okružnom zatvoru Padinska Skela kod Beograda, proveo (kao sužanj) nekoliko meseci: od 16. decembra 1974. do aprila 1975. godine. Međutim, sve ovo je – sa raznih strana – dosta dobro poznato, pa se neću duže zadržavati.
Oktobra 2005. advokat Dragoljub Todorović objavio je, u Beogradu, zapaženu kritički intoniranu “Knjigu o Ćosiću”, s podnaslovom “Dobrica Ćosić – prilozi za političku biografiju”. Tu se na više mesta, na str. 98-99, 282-283 i 289, afirmativno govori o Dragoljubu Ignjatoviću kao – svojevremeno – jednom od Ćosićevih kritičara, i uopšte. Za autora ove dokumentarne knjige, D. Ignjatović je “čovek izrazito leve (političke) orijentacije, ali hrabar čovek i talentovan pesnik”. Zatim (se), u istom tonu, nastavlja: “Februara 1974. na divčibarskom Filozofskom simpozijumu Kultura i revolucija govorio je (D. Ignjatović) odlično u kakvom (lošem) stanju se zemlja (SFRJ) nalazi sa vrlo ilustrativnim, zanimljivim, smeonim i upečatljivim primerima”. Ubrzo nakon toga, usledio je – kao što znamo – za Dragoljuba Ignjatovića sudski-krivični progon.
U svojoj dokumentarnoj proznoj knjizi od 100 strana “Za ljudska prava – moje disidentske uspomene”, objavljenoj ovde februara 1999, opširno opisujem vlastite susrete i razgovore – po- litičkoliterarne sadržine, sa Dragoljubom S. Ignjatovićem tokom 1976-79. godine. Pominjem ga više puta, u sličnom kontekstu, i u knjižici “Desno i levo – četiri kontroverze stoleća”, iz marta 1998. godine. Tomislav Krsmanović, ekonomista u penziji iz Beograda i predsednik NVO Pokreta za zaštitu ljudskih prava, krajem septembra 2004. godine objavio je dokumentarnu knjigu-zbornik “Kaznena psihijatrija 1975-2004 – Ko je ovde lud?”, a kra- jem februara 2006. i drugo slično delo “Ljudska prava – crna rupa (Samoproždiranje države i nacije, borbe pobede, porazi, 1964-2006)”. Uz brojne druge (domaće) žrtve raznoraznih oblika kršenja i nepoštovanja ljudskih prava, zlo- upotrebe psihijatrije u političke svrhe i tome slično, u obe ove knjige na po više mesta pominje se i (verbalno) uzima u zaštitu i D. Ignjatović.
U beogradskom Časopisu za preispitivanje prošlosti “Hereticus” – glasilu Centra za unapređivanje pravnih studija (CUPS), broj 2/2005, objavljen je u rubrici “Dosije” – uz preštampane izvesne materijale i dokumente sa suđenja (1974) – odličan, afirmativan članak glavnog i odgovornog urednika, prof. dr Jovice Trkulje “Slučaj Dragoljuba Ignjatovića” o ovom vrsnom pesniku i književniku, pregaocu za ljudska prava i slobode.
Naredne, 2006. godine, Dragoljub S. Ignjatović puni 70 godina. Dobra, jubilarna prilika da se zasluženo obeleži i proslavi u našoj javnosti i mas-medijima.
nakon smrti dragoljuba s. ignjatovica, objavila sam drugo, posthumno izdanje njegovih stihova pod nazivom svetkovine. takodje, napisala sam esej o zivotu i radu velikog pesnika, gore pomenutog, iz ugla ucenik ucitelj. bio je veliki pesnik i veliki covek. ukoliko zelite, kontaktirajte me da bih vam prosledila pomenuti esej.
dragoljubu, beskrajno hvala na prijateljstvu koje mi je pruzio, kao i na znanju koje mi je preneo.
s postovanjem
svetlana fucic
Postovana G-dja/G-djice Fucic ,
Bio bih vam zahvalan ukoliko ste u mogucnosti da mi posaljete vas esej o G-dinu Dragoljubu Ignjatovicu.
Do G-dina Ignjatovica stigoh tragajuci za velikanima srpske umetnosti i knjizevnosti kojih se svesno odrekosmo zarad …..
Mnogo Pozdrava iz trenutno uzarene Australije,
Miodrag Ignjatovic rodom iz Nisa
poštovani g-dine ignjatoviću, molim da me kontaktirate na privatnu imail adresu-fsvetlana@eunet.yu, biće mi veoma drago da vam pošaljem i esej, kao i svoja dragocena iskustva tokom poznanstva i prijateljstva sa velikim dragoljubom ignjatovićem. veoma mi je drago što ga osim nas malobrojnih ovde, još neko pamti.
svako dobro želim.
s poštovanjem
svetlana fucic
ukoliko je uredništvo ovog časopisa zainteresovano za isti esej, molim da me kontaktiraju takođe putem privatnog imaila. više o meni naći ćete na mom sajtu svetlana-fucic.com.
hvala.
promena email adrese-fsvetlana@sezampro.rs.
hvala.