Reagovanja na zabranu knjige
Iz Okružnog suda u Pančevu
ODLOŽENO SUĐENJE O ZABRANI ROMANA “CRVENI KRALJ” IVANA IVANOVIĆA
Sud prihvatio predlog izdavača Slobodana Mašića da se kao veštak pozove poznati etičar prof. dr Vuko Pavićević Raspravu o privremenoj zabrani rasturanja romana “Crveni kralj” pisca Ivana Ivanovića, profesora književnosti iz Kuršumlije, koju je izrekao okružni tužilac Pančeva Vladeta Nedeljković 27. oktobra, krivično veće sudije Antonija Stojkovića Okružnog suda u Pančevu odložilo je juče na neodređeno vreme, pošto je sud uvažio zahtev nezavisnog izdavača Slobodana Mašića, da se kao veštak pozove poznati etičar i profesor univerziteta dr Vuko Pavićević i da se od njega zatraži ocena da li je knjiga “Crveni kralj” amoralna ili nije.
Suđenje je počelo juče u 12 časova. Okružni javni tužilac Vladeta Nedeljković je obrazložio svoje rešenje o privremenoj zabrani i zahtev da sud trajno zabrani rasturanje ovog dela navodima da se: “u knjizi ‘Crveni kralj’ kroz moralna shvatanja glavne ličnosti Zorana Jugovića, krcatoj pornografskim, najvulgarnijim izrazima veliča na najodvratniji i najnegativniji način njegovo ponašanje, prikazujući takvo ponašanje kao vrlinu”, a zatim dalje da “na više mesta kroz lik Zorana Jugovića pisac sa ironijom govori o Jugoslaviji, nazivajući je “Juga”, “Jugovina” i tako dalje…” da bi na kraju svog 0brazloženja zaključio kako je “u celini knjiga amoralna i kao takva može imati negativan uticaj na građane a posebno na omladinu”.
Pošto u dispozitivu rešenja nisu navedeni delovi zbog kojih tužilac traži trajnu zabranu romana, advokat Srđa M. Popović je zamolio da se ta poglavlja pročitaju na sudu. Posle čitanja pojedinih poglavlja ove knjige, očigledno se ne slažući s ocenom tužioca, izdavač Slobodan Mašić je zamolio da se kao veštak pozove profesor dr Vuko Pavićević i da se od njega, kao od našeg poznatog etičara, zatraži mišljenje da li je delo “Crveni kralj” amoralno ili nije. Posle kraćeg većanja, sud je ovaj zahtev uvažio i odložio raspravu o ovom romanu na neodređ eno vreme. Kritika je inače, veoma povoljno ocenila ovo delo. Roman je štampan u hiljadu primeraka, od kojih je do privremene zabrane već rastureno 777 primeraka.
Politika, 2. novembar 1972. god. P. Kosin MORALNA PROCENA “CRVENOG KRALJA” NA JUČERAŠNJEM suđenju romanu “Crveni kralj” Ivana IVANOVIĆ A, u Okružnom sudu u Pančevu, odlučeno je da naš poznati etičar, profesor Univerziteta u Beogradu, dr Vuko PAVIĆEVIĆ da mišljenje o knjizi. Na osnovu toga će se doneti presuda.
Romanu “Crveni kralj” se sudi posle zahteva javnog tužioca Pančeva, Vladete NEDELJKOVIĆA, koji za delo kaže da je: … “amoralno i kao takvo ima negativan uticaj na građane a posebno na omladinu…” Međutim, kako na jučerašnjem pretresu i pored čitanja izvesnih delova iz romana sud nije mogao da donese presudu, pozvan je poznati naučnik da kaže poslednju reč.
Delo Ivana Ivanovića, koje je inače štampano u Pančevu u Grafičkom preduzeću “6. oktobar”, beogradska kritika je pozdravila superlativima. Od polovine avgusta, kada se roman pojavio u prodaji, objavljeno je već tridesetak napisa i ni u jednom se “Crveni kralj” ne naziva amoralnom knjigom.
DRUGI pretres romanu “Crveni kralj” je zakazan za 9. novembar.
Večernje novosti, 2. novembar 1972. god. M. Vlajčić SLUČAJ “CRVENI KRALJ” NAJNOVIJA od inače učestalih literarnih afera događa se u Beogradu oko romana “Crveni kralj” Ivana Ivanovića (neovisna naklada Slobodana Mašića). Knjiga je, zapravo, izašla još u rujnu, ali “slučaj” počinje zabranom koju je izrekao pančevački javni tužilac (jer se knjiga tamo tiskala). I pisac i nakladnik našli su se tako pred sudom, optuženi za pornografiju, veličanje nepodobština na najodvratniji i najnegativniji način i amoralan odnos u cjelini, pa čak i za to što se u knjizi navodi da je “… u Jugoslaviji svaka petnaestogodišnja cura probušena …” što je, naravno, podatak koji teško izvrće pravo stanje stvari i ima negativan utjecaj na mladež. Sud je, nadalje, prekinuo proces usvojivši zahtjev obrane da se na vještačenje pozove naš uvaženi etičar Dr. Vuko Pavićević, koji ima utvrditi da li je ova knjiga zaista amoralna i u kojoj mjeri.
Javnost očekuje ishod procesa. A “Crveni kralj”, koji je krajem rujna svratio pozornost najuglednijih beogradskih književnih kritičara, sada budi interes šireg auditorija. Mišljenja kritičara se, uzgred, dijametralno razlikuju od pravničkih formulacija. Tako je M. Mirković (“Ekspres”) govorio o “novom tematskom prodoru”, D. Puvačić (“NIN”) o “ozbiljnom društvenom romanu”, kome je pridodao “autentičnost” i “sugestivnost” – a P. Palavestra (“Politika”) još i “gorčinu” i vrsnu “kritičku komponentu” – dok je Č. Mirković (“Književne novine”), u općem suglasju zaključio: “… Odavno nismo dobili knjigu u kojoj je jezički medij toliko kompaktan s atmosferom i psihologijom …” O čemu se, zapravo, radi? Glavna ličnost romana, bivši nogometni as JugovićKing, “poratna fudbalska zvezda i Frankenštajn za bekovi” (kako bi rekao njegov literarni prethodnik Ljuba Moljac) na kraju profesionalne karijere, negdje u Kaliforniji – priča o stanju u “jugonogometu”, svom usudu i ljudima.
Čitatelj prepoznaje jednu više ili manje standardnu priču, gotovo zaboravljena novinska izvješća o kupo-prodaji nogu i “aferi Ostojić”, niz stvarnih osobnosti kojima su imena tek neznatno izmijenjena … No, sadržaj ove knjige teško da bi ikoga mogao uvrijediti. Osim nekoliko britkih ali uopćenih opaski na račun pojedinih društvenih grupacija (jedne doista zanimljive radionice našeg suvremenog folklora) i nekoliko uspjelih krokija karaktera i situacija, u njoj nema ničega što zaista miriše na ozbiljan angažman – a kamo li razloga za bojazan da može ostvariti ikakav poguban utjecaj. “Zoka King” se vrti u krugu manje-više beznač ajnih ljudi koje razvrstava u jedva nekoliko kategorija i to nogometnom logikom, u krugu provincijalnih trange-frange kombinacija i (zaista!) površnih rezona.