Osuda komunističkog režima, uslov rehabilitacije žrtava komunističkog terora
Uostalom, Zakonom o zaštiti države bila je zabranjena komunistička aktivnost, a komunisti koji su bili osuđivani na robiju na osnovu tog zakonskog akta bili su isključivo oni koji su svesno kršili zakon ili javno prkosili zakonskoj zabrani. Da ovde podsetim i na mnogo teže komunistič ke izazove, na primer na poziv KPJ iz, čini mi se, 1929. godine – na oružanu pobunu i rušenje nasilnim putem legalnog političkog i ustavnog poretka, koji su oni nazivali nenarodnim. Uostalom, i Staljin i Kominterna su od KPJ zahtevali da svim mogućim sredstvima radi na potpunom rasturanju jugoslovenske države, a ne samo na njenoj sovjetizaciji.
(Sovjetizaciju Jugoslavije je uporno zagovarao Sima Marković, zbog čega je platio glavom u staljinskim čistkama. Inače, komunisti su posle Drugog svetskog rata javno priznali da su u predratnom vremenu bili u sporazumu s Pavelićevim ustašama o zajedničkoj akciji na obaranju postojećeg režima u Kraljevini Jugoslaviji.) Danas ne predstavlja problem da se izvedu dokazi o tome da ne postoji krivica zbog koje su optuženi i osuđeni i Slobodan Jovanović, i general Draža Mihailović, kao i pripadnici Ravnogorskog pokreta. Može se vrlo lako opovrgnuti gotovo u potpunosti i sva ona argumentacija kojom je dokazivana krivica onih koji su, navodno, radili protiv interesa srpskog naroda, pa čak krivica i svih onih koji su za svoj rad i svoju aktivnost imali saglasnost nemačkih okupacionih vlasti (Milan Nedić, Petar Zec, Čeda Marjanović, Svetislav Stefanović, Milan Kašanin, Todor Manojlović, Miloš Trivunac, Ilija Pržić i toliki drugi). Ali da bi se sve te žrtve komunističkog režima rehabilitovale u smislu kako je to predloženo za Slobodana Jovanovića na naučnom skupu u SANU održanom njemu u čast, neophodno je da se režim u komunističkoj Jugoslaviji prethodno proglasi zločinačkim. Ali u tom grmu i leži zec. Jer to ne da je teško izvodljivo, nego je skoro nemoguće. I to ne zbog toga što je komunistička Jugoslavija bila međunarodno priznata kao država. Međunarodno je bila priznata i Kraljevina Jugoslavija, koju je za vreme rata predstavljala Kraljevska vlada u Londonu. Stvar je, u suštini, u tome što ostaci komunističkog režima u današnjoj SCG, bivši komunisti, deca (potomci) komunističkih funkcionera i svi oni koji u ovoj zemlji profitiraju na nasleđu iz komunističkog razdoblja, ne pristaju na to da se komunistički režim u Jugoslaviji, odnosno onaj posle raspada jugoslovenske države, proglasi za zločinački. A njih ne samo da je veliki broj, već u novouspostavljenom režimu često zauzimaju ugledne i uticajne položaje. Da podsetimo samo na jedan podatak. Koliko je sinova i kćeri bivših visokih funkcionera komunističkog režima nasledilo ili otkupilo luksuzne stanove i raskošne vile koje su njihovi očevi i dedovi nasilno oteli od onih koje su proglasili narodnim neprijateljima, izdajnicima, saradnicima okupatora, ratnim zločincima ili kapitalističkim eksploatatorima i izrabljivačima, i pobili ih ili osudili na dugogodišnju robiju “u ime naroda”? A toj grupi treba pridodati i sve one mešetare i “lovce u mutnom” koji su se takođe okoristili tom situacijom. To je dovoljan razlog da se pitanje rehabilitacije žrtava komunističkog terora odlaže u nedogled.
Druge razloge da ni ne spominjem. Komunistički režim je u Srbiji i Crnoj Gori trajao najduže – od 1944. godine pa sve do samog kraja XX veka (u Crnoj Gori su, po meni, komunisti još uvek na vlasti). Štaviše, za radikalni prekid s komunističkom prošlošću nisu bili ni svi oni koji u vreme komunističkog režima nisu bili njegove pristalice. Bolno je saznanje da se ogromnoj većini među žrtvama komunističkog terora ne priznaje i da se neće priznati da su bili žrtve, i to nevine žrtve. Njihovo proglašavanje žrtvama obavezno pretpostavlja da su morali biti nečije žrtve. Žrtve pojedinačnih moćnih komunista, sa imenom i prezimenom.
Bez toga ne može i neće biti rehabilitacije. A bez rehabilitacije žrtava komunističkog terora nema ni demokratskog preobražaja ovog našeg društva. Jer ono pre svega mora da se oslobodi komunističkog nasleđa, ali ne na rečima, već stvarno. Demokratska Nemačka je smogla snage da se odrekne nacističke prošlosti, da ne dozvoli da se nacistima priznaju zasluge. Najodgovornije nacističke kolovođe su fizički uklonjene iz posleratnog nemačkog društva. Nije dozvoljeno negovanje njihovog kulta ni u kom obliku. Dok se kod nas još uvek priča i piše kako su partizani oslobodili ovu zemlju i ovaj narod, kako su napravili gigantski korak u industrijalizaciji i ekonomskom napretku itd. Grob Josipa Broza još uvek predstavlja kultno mesto, gde se ide na hodočašće. Miloš Minić i ostali zločinci mogli su da se izruguju sa zahtevima ravnogoraca da otkriju mesto gde je sahranjen general Draža Mihailović posle egzekucije.
Oni koji su u nacističkoj Nemačkoj radili ono što je radila partizanska vlast u Srbiji osuđivani su u posleratnoj Nemačkoj na smrt. U Srbiji se imena Aleksandra Rankovića, Slobodana Penezića Krcuna, Koče Popović a, Miloša Minića i drugih eksponenata zločinačkog komunističkog režima još uvek izgovaraju s izvesnim respektom. A o institucijama (na primer, institucija ordena narodnog heroja) i da ne govorim.
Da bi žrtve komunističkog terora bile rehabilitovane, neophodno je prethodno potpuno se odreći komunističke prošlosti. Baš kao što su se posleratni Nemci odrekli svoje nacističke prošlosti. Međutim, za razliku od posleratnih Nemaca, današnji Srbi i Crnogorci ili neće ili nemaju dovoljno snage da odbace komunističku prošlost. Ili su ih sludili komunistički ostaci među njima, pa ne znaju kako da se izvuku iz tog vrzinog kola.
Aleksandar Miljković CONDEMNATION OF COMMUNIST REGIME, CONDITION FOR REHABILITATION OF VICTIMS OF COMMUNIST TERROR Summary In this paper the author explains the thesis according to which the condemnation of communist regime is a condition for rehabilitation of victims of communist terror. In order to rehabilitate victims of the communist terror it is necessary to previously disown the communist past, same as the Germans disowned their Nazi past. However, unlike post war Germans, Serbs and Montenegrins today do not want to, or do not have strength to reject their communist past. The author believes that the rehabilitation of politically convicted persons and victims is one of the key preconditions in the process of transition from the authoritarian to democratic order as well as in overcoming the evil of the authoritarian past.
Key words: communist regime, victims of communist terror, rehabilitation of victims, human rights.